Hereke Halı Yıkama

Hereke halıları; çok sıkı dokunmaları sayesinde oldukça önemlidir. Türk düğümü ya da Gördes düğümü tekniğiyle dokunmaktadırlar ve İran halılarından daha kaliteli bir dokuma biçimine sahiptirler. Hereke halıları; ipek, yün ve yün ipektir. Ancak en çok üretilen Hereke halıları ipek dokuma halılardır. Kullanılan ipekler doğal içeriklidir ve Bursa ilinden sağlanmaktadır.

Metre karesinde 1 milyon çift düğüm atılarak dokunan Hereke halılarının dokuma süresi bir yılı bulmaktadır. Desenine göre de bu süre uzayabilmektedir. Hereke yün halılarda, santimetre karesinde düğüm sayısı 36 düğümdür. Normal Anadolu halılarında, bu düğüm sayısı ancak 5 ile sınırlandırılmıştır.

Hereke ipek halılarının santimetre kareleri ise 100 düğüm içermektedir. Halının desen ve motifine göre de bu düğüm sayısı 400 civarında olabilmektedir. Halının çok ince olması ve bu özelliğinin dünya da tek olmasını sağlamaktadır. Türk düğümü atılmasının özelliği çift düğüm içermesidir ve bu özelliği ile de; Hereke halısı sağlamlık özelliği de taşımaktadır.

Hereke halıları, tamamen el dokuma halılardır kesinlikle dokunan tezgahlar özeldir ve diğer dokuma yapılan tezgahlardan farklılık taşımaktadır.

Hereke halılarında kullanılan desenler özgün bir içerik taşır. Tasarımları saray nakkaşlarının kendine has üslubunu içermektedir. En önemli desenlerinden birisi ''Yedi Dağın Çiçeği'' adlı Hereke desenidir. Çiçek desenlerinin yanında kullanılan diğer motifler ise; rumi ve hatailerdir. Gözde olarak kullanılan desenler; kır çiçeği, erik dalı, asmalı lale, binbir çiçek, lalezar, Sultanahmet, Zümrüdü Anka, kristal, gülendam, gülseri, polonez, Dolmabahçe, Dağıstan makber, kuşlu, , firuze, badegül, Çeşm-i Bülbül, köşk, bahçesaray, buket, Kafkas, lalezar, karpuzlu ve şölendir. Kullanılan çiçek motifi sayısı da oldukça fazladır. 200 civarındadır. Bunun yanında hayvan figürleri ve arapça yazı sanatı da içermektedir.

İşlenen her motif bir anlam ifade eder. Yaban gülü hasreti, tavus kuşu ruhu, lale barış ve sevgiyi, ejderha nefsi, sümbül mutluluk ve aşkı ve karanfil ise sadakati anlatır.

Hereke halıları, zemin de kırmızı, bordo ve maviyi kullanır, motiflerde de; turuncu, mavi, pembe ve sarı hakimdir. Hereke halıları, boylarına göre de isimlendirilir. Yastık, seccade, kelle ve karyola gibi. Hereke halıları sadece yer halısı olarak kullanılmaz; duvar halıları da oldukça dikkat çekici ve muhteşem güzellikleri taşımaktadır.

Hereke halısı; narin ve ince bir dokuma içeriğine sahip olması açısından yıkanması da o derece dikkat, özen ve incelik ister. Hereke halı yıkaması güvenilir bir firmanın uzman ve gelişmiş yıkama hizmeti veren ellerine teslim edilmelidir.

Hereke Halılarının Tarihi
19. yüzyıldan bu yana Kocaeli'nin Hereke ilçesinde; Hereke halıları dokunmaktadır. 1845 yılında Bogos ve Ohannes Dadyan kardeşler tarafından Hereke'de bir fabrika kurulmuştur. Osmanlı döneminin ilk özel fabrikası niteliğindedir. Bez ve ipek kumaş üretimiyle başlayan fabrika; 1891 yılında ise; 100 tane halı tezgahı kurarak halı dokuma üzerine faaliyet göstermeye başlamıştır. Sivas, Demirci ve Gördes'ten getirilen ustaların gözetiminde halı dokuması yapılmıştır.

Sonradan Sultan Abdülmecit tarafından Hereke Dokumhanesi olarak bahçede bir dokuma işlevi başlatılmıştır. Ancak bu halılar sadece sarayda kullanılmak üzere dokunmuştur. Bu dokunan halılar şimdi, Yıldız ve Dolmabahçe'dedir.

1894 yılında Alman İmparatoru Wilhelm kimyasal boya hediye etmiş ve artık boya kullanımı bu sayede değiştirilmiştir.

Cumhuriyet döneminin başlarında Hereke halı dokuma biraz gerilemiştir. Daha sonra 1950 yıllarında tekrar faaliyete geçirilmiştir. 1933 yılında Hereke halı fabrikası, Sümerbank'ın bünyesine alınmıştır. 1995 yılında; TBMM Milli Saraylar Dairesi Başkanlığı'na aktarılmıştır. Günümüzde bu fabrika üretim tesisi ve müze olarak kullanılmaktadır. Çok olmamakla beraber Hereke halıları, Diyarbakır ve Isparta'da üretim yapılmaktadır.

1980 yıllarında Hereke halıları oldukça fazla üretim sağlanarak çok yüksek bir kapasiteye ulaşmıştır. 1990 yıllarında yurt dışında kalitesiz üretimi yapılan Hereke halıları, bu nedenle gerileme yaşamıştır. Ayrıca üretimi kısıtlı olan ipek, çok fazla bulunmadığından Hereke halılarının dokuması buna bağlı olarak azalmıştır. 1980 yıllarında 70 milyon gibi üretime sahipken; 1990 yıllarında bu kapasite 20 milyona kadar düşmüştür.