Hereke İpek Halılar

Hereke ipek halılar, genelde; Osmanlı'da Saray'da kullanılmak üzere dokunan halılar olarak öne çıkmıştır. Hereke halıları asıl ipek halılarıyla ün yapmış bir halı dokuma sanatıdır. Sarayda üretilen halılar o dönemlerde yabancı elçilere ya da krallara hediye olarak sunulmak üzere de üretilmiştir.

Hereke halılarında kullanılan ipeğin kalitesi çok yüksektir. Bursa'da üretilen, ipek böceğinden elde edilen bu ipekler sayesinde halının renginde ve dokusunda motiflerin ve desenlerin oldukça başarılı bit kompozisyon çizmesine ve renklerinin parlak olmasına imkan vermektedir. Dokumasının ve ipeğin kalitesi sayesinde yurt dışında da çok fazla alıcı kapasitesine sahip olmasını sağlamıştır.

Hereke ipek halılarında düğüm sayısı, Gördes ya da Türk Düğümü adındaki düğüm tekniklerinin kullanılması ayrıca halıların oldukça sağlam olmasına etkili olmaktadır. Hereke ipek halılarında santimetre kareye 100 düğüm sığmaktadır. Bazen desene ve motife göre bu düğümler 400 civarına kadar çıkabilmektedir.

Genelde Hereke ipek halılarda kullanılan desen ve motifler; gül, erik ağacı ve hayvan motifleridir. Çiçek figürlerinin sayısı 200 çeşide dayanmaktadır. Çiçek motiflerinin yanı sıra kullanılan en önemli motifler; Hatai motifi ve rumi motifidir. İpek halılarda kullanılan ve saray halılarında özellikle bulunan motifler ise; kır çiçeği, erik dalı, asmalı lale, binbir çiçek, lalezar, Dolmabahçe, Sultanahmet, Zümrüdü, kristal, Anka, gülendam, polonez, gülseri, Dağıstan, kuşlu, , badegül, makber, Çeşm-i Bülbül, köşk, bahçesaray, buket, lalezar, karpuzlu, şölen ve firuze dir.

Hereke ipek halılar duvar halıları olarak da önemli bir yer tutmaktadır. Seccade, yastık, karyola ve kelle olarak büyüklüğüne göre isimlendirilir.

Herke ipek halısı; hem değeri hem de dokunmasının inceliği nedeniyle yıkanması ve temizlenmesi işleminde çok itina ve dikkat ister. O yüzden emin olacağınız ve güveneceğiniz yıkama hizmeti veren firmalara emanet ediniz.

Hereke İpek Halılarının Tarihi
Hereke ipek halıları günümüze değin çok fazla aşama geçirmiştir. Orta Asya'dan bugüne dek uzanan bir geçmişe sahip olan Hereke ipek halılar 1843 yıllarında Osmanlı Padişahlarının bu konuda bazı girişimler yaparak dokunmasını sağlaması sayesinde tam olarak tanınmıştır. 

Sultan Abdülmecit tarafından saray bahçesinde kurdurulan halı tezgahlarında Sivas, Gördes ve Demirci'den getirilen ustalar sayesinde hayat bulmuştur. Dokunan ipek halılar saraylarda kullanılırdı ve bazı yabancı elçiliklere veya krallara armağan olarak sunulurdu.

O dönemlerde dokunan Hereke ipek halılar; Osmanlı ihtişamını ve yaşamını konu alan pek çok motifi de içinde barındırmıştır. Özellikle çiçek motiflerinin yoğunlukta olmasının yanı sıra daha bir çok Osmanlı zamanında kullanılan araçlar ya da eşyalar bu motiflere ilham kaynağı olmuştur.

Hereke ipek halılar, Cumhuriyet döneminde gerileme devri yaşamıştır. Ancak 1950 yıllarında tekrar bir gelişme göstererek Hereke ipek halılarının dokunmasına olanak tanınmıştır. 1845 yılında kurulan Hereke Halı Fabrikası, 1933 yılında Sümerbank'a devredilerek yeni bir boyut kazanmıştır. Daha sonraları; TBMM Milli Saraylar Dairesi Başkanlığı'na aktarılmış ve 1995 yılında üretim tesisi ve müze olarak kullanılmaya açılmıştır.

Hereke ipek halıları günümüzde Isparta ve Diyarbakır' da kısıtlı olsa da üretimi devam etmektedir. 1980 yıllarında çok iyi bir üretim ve pazarlama sağlanan, Hereke ipek halıları 1990 yıllarında, tamamına yakını neredeyse düşüşe geçerek yok olmaya yüz tutmuştur. Bugün kısıtlı da olsa, Hereke ipek halıları üretimi sürdürülmektedir.